Tandsteen voorkomen met de juiste poetstechniek en keuze borstelkop

Lieve van Dijk

Expert in duurzame mondverzorgingsproducten

Ken je dat gevoel? Je poetst je tanden, maar toch voelt je gebit niet super schoon aan.

Soms zie je ook een bruin of geel randje langs je tandvleesrand. Dat is waarschijnlijk tandsteen. Het klinkt misschien onschuldig, maar het is een echte boosdoener voor je mondgezondheid.

Gelukkig is er veel aan te doen. In deze gids duiken we diep in de wereld van tandsteen.

We laten je zien hoe je het voorkomt met de juiste poetstechniek en de beste borstelkop. Want eerlijk: voorkomen is altijd beter dan genezen, en zeker beter dan krabben.

Wat is tandsteen eigenlijk?

Om tandsteen te begrijpen, moeten we eerst kijken naar zijn voorganger: tandplak. Tandplak is die zachte, kleverige laag die je soms op je tanden voelt.

Het bestaat uit bacteriën, speeksel en etensresten. Als je tandplak niet regelmatig verwijdert, gebeurt er iets vervelends.

De mineralen in je speeksel, zoals calcium en fosfaat, hechten zich aan de plak. Het verhardt en wordt tot tandsteen. Dit proces kan al binnen 24 tot 72 uur beginnen.

Een groot verschil: tandplak kun je zelf verwijderen met poetsen, maar tandsteen is te hard. Het zit vast als cement. Je kunt het niet meer wegpoetsen. Het is dus essentieel om de plak te weren voordat het versteent. Zelfs de beste poetsers kunnen soms plekjes missen, waardoor er zich op den duur toch tandsteen vormt.

Waarom ontstaat tandsteen?

De vorming van tandsteen is een natuurlijk proces, maar sommige factoren versnellen het enorm. Laten we de belangrijkste oorzaken op een rijtje zetten:

• Onvoldoende poetsen: Te kort poetsen of plekken overslaan is de nummer één oorzaak. Vooral langs de tandvleesrand en tussen de kiezen is de plakophoping groot.
• Dieet: Suikerrijk en zetmeelrijk voedsel voedt de bacteriën in je mond. Hoe meer bacteriën, hoe meer plak en dus meer tandsteen.
• Speeksel: Iedereen heeft speeksel nodig, maar de samenstelling verschilt. Speeksel met een hoge mineralenconcentratie bevordert de verharding sneller.
• Roken: Rokers hebben vaak meer last van tandsteen. Rook bevat chemicaliën die de mondflora verstoren en het tandvlees aantasten, wat de vorming versnelt.
• Leeftijd: Bij ouderen neemt de speekselproductie vaak af en slijt het tandglazuur sneller, waardoor tandsteen zich makkelijker hecht.

De juiste poetstechniek: poets als een pro

De manier waarop je poetst, maakt echt het verschil. Het is niet alleen maar heen en weer schrobben.

Het draait om precisie en hoeken. De gouden regel bij het poetsen is de hoek van 45 graden.

De hoek van 45 graden

Richt de borstelharen niet loodrecht op je tanden, maar zet de borstel schuin tegen het tandvlees. Waarom? Omdat zich net onder de rand van je tandvlees de meeste plak ophoopt. Door de hoek komen de haren dieper in de pocket en langs de tandvleesrand.

Dit is de plek waar tandsteen vaak begint. Vergeet het grove schrobben.

Korte, zachte bewegingen

Gebruik korte, horizontale veegbewegingen of cirkeltjes. Druk niet te hard. Te hard poetsen slijt je glazuur en trekt je tandvlees terug, wat blootliggende tandhalzen veroorzaakt. Een elektrische tandenborstel helpt hier enorm bij, omdat de meeste modellen een druk sensor hebben.

Als je te hard drukt, gaat een lampje branden of stopt de borstel met pulseren.

Twee minuten, twee keer per dag

Het klinkt simpel, maar volhouden is key. Poets minstens twee keer per dag, en neem daar echt twee minuten de tijd voor. Gebruik een timer of een tandenborstel met een ingebouwde timer.

Veel elektrische borstels, zoals die van Oral-B of Philips Sonicare, hebben een quadrant timer die aangeeft wanneer je een kwartier van je mond hebt gepoetst. Zo poets je niet te snel over belangrijke zones heen.

De keuze voor de juiste borstelkop

De borstel is je belangrijkste wapen. Maar welke moet je kiezen?

Hoewel een handmatige borstel goed kan werken, is een elektrische tandenborstel vaak effectiever voor het voorkomen van tandsteen. De trillingen of roterende bewegingen van een elektrische borstel verwijderen meer plak in dezelfde tijd.

Elektrisch versus handmatig

Vooral roterende borstelkoppen (zoals van Oral-B) zijn goed in het schoonmaken langs de tandvleesrand. Sonic borstels (zoals van Philips) poetsen ook zeer effectief door de hoge frequentie. Gebruik je een elektrische tandenborstel borstelkop voor beugels? Kies dan altijd voor zachte haren (soft).

Harde haren kunnen je glazuur beschadigen en je tandvlees irriteren. Zachte haren zijn flexibel genoeg om tot diep in de interdentale ruimtes te komen zonder schade aan te richten.

De zachtheid van de haren

Veel merken hebben speciale 'sensitive' koppen die extra zacht zijn. Een borstelkop verliest na verloop van tijd zijn effectiviteit. De haren gaan staan of slijten af.

Vervang je borstelkop elke drie maanden. Bij elektrische tandenborstels kun je vaak losse koppen kopen.

Vervang frequent

Merken als Oral-B, Philips en ook budgetmerken zoals de Action of Kruidvat eigen merk hebben prima vervangende koppen.

Let op dat de kop past op je handvat.

Interdentale reiniging: de vergeten zones

Met alleen je tandenborstel kom je er niet. Tussen de tanden en kiezen zit maar liefst 40% van je gebit. Dit zijn de plekken waar tandsteen zich graag nestelt.

Ragers en stokers

Je hebt hier speciale hulpmiddelen voor. Een rager (tandenstoker met borstelhaar) is ideaal voor grotere tussenruimtes.

Floss en tape

Gebruik hem dagelijks, bij voorkeur ’s avonds voor het poetsen. Beweeg de rager voorzichtig tussen de tanden, zonder hard te drukken.

Er zijn verschillende maten, dus meet even welke maat bij jouw tussenruimtes past. Voor nauwere ruimtes is floss of tandheelkundige tape geschikt. Flos minstens een keer per dag.

Mondspoeling als aanvulling

Rol de floss om je middelvingers en beweeg in een C-vorm langs de zijkant van elke tand, of kies voor een Oral-B Floss Action borstelkop voor een vergelijkbare reiniging.

Zo maak je ook de ruimte onder de tandvleesrand schoon. Een fluoridehoudende mondspoeling kan helpen om bacteriën te reduceren en het glazuur te versterken. Gebruik een mondspoeling zonder alcohol om uitdroging van de mond te voorkomen. Spoel niet direct na het poetsen, maar wacht even, zodat het fluoride zijn werk kan doen.

Professionele verwijdering: wanneer poetsen niet genoeg is

Ondanks al je inspanningen kan er zich toch tandsteen vormen. Vooral op moeilijk bereikbare plekken, zoals achter de onderste snijtanden.

Ultrasone reiniging

Dan is het tijd voor de mondhygiënist. De meest gebruikte techniek is de ultrasone reiniger.

Handinstrumenten

Dit apparaat trilt op een hoge frequentie en breekt het tandsteen los zonder het glazuur te beschadigen. Het voelt een beetje als een kriebelende vibratie. Het water dat hierbij gebruikt wordt, spoelt de losse stukjes direct weg.

Soms is er meer precisie nodig. De mondhygiënist gebruikt dan handinstrumenten, zoals een curette. Dit is een soort haakje waarmee ze het tandsteen handmatig van het tandoppervlak schrapen. Dit gebeurt vooral bij diepe pockets of wanneer het tandsteen onder het tandvlees zit.

Polijsten

Na het verwijderen van het tandsteen wordt het oppervlak vaak gepolijst met een rubberen kopje en polijstpoeder.

Dit maakt het glazuur super glad. Een glad oppervlak laat minder snel nieuwe plak en bacteriën toe, waardoor tandsteen minder snel terugkomt.

Kosten en vergoeding

De kosten voor een behandeling bij de mondhygiënist kunnen variëren. Gemiddeld liggen de kosten voor een basisbehandeling (verwijderen van tandsteen en polijsten) tussen de €80 en €150 per sessie.

Dit hangt af van de praktijk en de ernst van de situatie. Veel zorgverzekeraars vergoeden deze behandelingen (deels) vanuit de aanvullende verzekering. Check altijd je polis. Sommige praktijken, zoals Praktijk Muziekplein in Barendrecht, raden aan om regelmatig langs te komen voordat de problemen groot worden. Voorkomen is immers goedkoper dan genezen.

Conclusie: blijf consistent

Tandsteen voorkomen draait om consistentie. Gebruik de juiste poetstechniek, kies de beste borstelkop voor jouw gebit en vergeet de interdentale zones niet.

Met een elektrische borstel, zachte haren en dagelijks ragers kom je al een heel eind. En mocht er toch tandsteen ontstaan? Schakel dan een professional in.

Een mondhygiënist van NVM Mondhygiënen kan je helpen met een persoonlijk plan.

Zo houd je je gebit gezond, stralend en vrij van dat vervelende gesteente. Poets je wel eens te weinig? Ontdek wat er gebeurt als je je gebit een week overslaat en ga voor die glimlach!