Tandenpoetsen voor het slapengaan: waarom het zo belangrijk is

Lieve van Dijk

Expert in duurzame mondverzorgingsproducten

Ken je dat? Je ligt net in bed, je bent moe, en dan realiseer je je dat je de badkamer nog in moet om je tanden te poetsen.

Het is verleidelijk om te denken: "Ach, het kan ook morgen wel weer." Toch is dat het allerlaatste wat je wilt overslaan. Tandenpoetsen voordat je gaat slapen is niet zomaar een taakje om je moeder te pleasen; het is de absolute basis voor een gezond gebit en voorkomt een hoop ellende op de lange termijn. In dit artikel leg ik je uit waarom die paar minuten ’s avonds zo cruciaal zijn en wat er precies gebeurt als je het een keertje overslaat.

De stille aanval terwijl jij droomt

Overdag poetsen we ons eten weg, drinken we koffie en lachen we veel.

Je mond is dan actief en je spoelt veel bacteriën weg. Zodra je echter je ogen dichtdoet, verandert er iets in je mond. Je speekselproductie neemt drastisch af. Speeksel is eigenlijk je natuurlijke afweersysteem; het spoelt etensresten weg en neutraliseert zuren.

Zonder dat beschermende laagje voelen bacteriën zich in de nacht heerlijk thuis. Deze bacteriën vormen samen met etensresten en slijm een plaklaagje op je tanden.

In de medische wereld noemen ze dit biofilm, maar jij kent het waarschijnlijk als tandplak.

Tijdens het slapen gaat dit plakje vrolijk verder met het afbreken van je tandglazuur. Als je je tanden niet poetst voordat je gaat slapen, geef je deze bacteriën een ongestoorde nacht van 8 uur de tijd om hun werk te doen. En geloof me, die tijd hebben ze nodig om schade aan te richten.

Ben je nog even gaan eten of drinken voor het slapen? Misschien een glas frisdrank, een koekje of een glas wijn?

Het gevaar van suiker en zuren

Dan is het nog erger. De suikers en zuren die je inneemt, blijven als het ware als een warm dekentje op je tanden liggen. De bacteriën in je mond verwerken deze suikers tot zuur.

Dit zuur vreet aan je glazuur. Als je dit structureel doet, loop je gegarandeerd gaatjes op.

En dat is precies wat je wilt voorkomen.

Waarom poetsen voor het slapengaan de nummer 1 preventie is

Veel mensen denken dat je tandenpoetsen vooral doet om je adem fris te houden voor de volgende dag. Dat is een leuk bijeffect, maar het is niet de hoofdreden.

De hoofdreden is het verwijderen van die laag tandplak voordat hij hard wordt.

Als je ’s avonds poetst, ben je de boel een stap voor. Je haalt de bacteriën weg voordat ze de kans krijgen om te vermenigvuldigen. Dit is veel effectiever dan ’s ochtends poetsen om de schade van de nacht te herstellen.

Je bent ’s avonds aan het voorkomen, terwijl je ’s ochtends eigenlijk aan het repareren bent. Je hoeft geen wetenschappelijke proefschriften te lezen om het te begrijpen: als je te snel poetst, haal je niet overal het plak weg. De meeste tandartsen en mondhygiënisten zijn het erover eens: je moet minimaal twee minuten poetsen. Dat voelt langer aan dan je denkt.

De gouden regel: twee minuten

Probeer het maar eens. Zet een timer aan en kijk hoe snel je stopt.

De meeste mensen stopgen al na 45 seconden. Om die volle twee minuten te halen, kun je het beste een elektrische tandenborstel gebruiken.

De meeste moderne borstels, zoals die van Oral-B of Philips Sonicare, hebben een ingebouwde timer. Je krijgt een seintje als je de juiste tijd hebt gepoetst. Bovendien poets je met een elektrische borstel vaak te hard.

Die borstels hebben sensoren die waarschuwen als je druk te veel op je tanden zet.

Je tandvlees is namelijk heel kwetsbaar; te hard poetsen trekt het terug en dat komt nooit meer terug. Een week je gebit overslaan is daarom funest voor je mondgezondheid.

Fluoride: De beschermer van je glazuur

Wat doe je na het poetsen? Uitspugen en... spoelen? Wacht even. Ontdek hier de juiste volgorde voor mondwater.

Dit is een veelgemaakte fout. Als je direct na het poetsen je mond grondig spoelt met water, spoel je alle beschermende stoffen van je tandpasta weg.

De belangrijkste stof in tandpasta is fluoride. Fluoride is een mineraal dat het glazuur weer harder maakt na de aanval van zuur. Het herstelt de microscopisch kleine beschadigingen.

Als je na het poetsen je mond uitspoelt met water, was je die fluoride laag weg. De instructie is daarom: poetsen, uitspugen (zonder water te drinken), en daarna zo min mogelijk spoelen.

Laat de fluoride laag rustig zijn werk doen de rest van de nacht. Je mond voelt misschien even smerig aan, maar dat is het waard.

Is poetsen alles? Nee, flossen is je beste vriend

Stel je voor: je poetst je auto, maar je poetst alleen de bovenkant en de zijkanten, en de ramen.

De velgen en de kiertjes tussen de deuren laat je vuil. Dat is wat er gebeurt als je alleen poetst en niet floss. Je tandenborstel haalt ongeveer 60% van het plak weg.

De andere 40% zit verstopt tussen je tanden. Die plekken zijn een broedplaats voor bacteriën.

Voedselresten die daar vastzitten, rotten letterlijk tussen je tanden. Dit zorgt voor ontstoken tandvlees en gaatjes op plekken waar je ze niet ziet.

Tandartsen zien helaas te vaak dat iemand wel poetst, maar niet flost, en dan gaatjes krijgt precies tussen de tanden. Flossen of stoken is dus niet optioneel; het is net zo belangrijk als het poetsen zelf. Doe dit voordat je je tanden poetst, zodat het fluoride ook tussen de tanden kan komen.

Wat gebeurt er als je het overslaat?

Je hoeft niet elke avond een halfuur bezig te zijn. Een routine van vijf minuten (flossen, poetsen, eventueel spoelen) maakt het verschil.

Als je het overslaat, bouw je een laagje op. De eerste nacht merk je niets.

Na een week voelt je mond wat viezer aan en zul je zien dat je tandvlees wat gevoeliger wordt. Na een maand begint er echt tandplak te verharden. Dat harde witte/gele spul heet tandsteen.

Tandsteen kun je zelf niet meer wegpoetsen; dat moet door een mondhygiënist verwijderd worden. Uiteindelijk leidt het tot gaatjes, ontstoken tandvlees (parodontitis) en zelfs tot het verliezen van tanden. En dat terwijl het zo makkelijk te voorkomen is.

Een simpele routine voor een stralend gebit

Het hoeft allemaal niet ingewikkeld te zijn. Hier is een simpele checklist voor de avond:

1. Floss of gebruik een rager: Haal het grote vuil weg tussen je tanden.
2. Poets voor twee minuten: Gebruik een fluoride tandpasta. Let op dat je zacht poetst en overal komt: de buitenkant, de binnenkant en de kauwvlakken.
3. Spug uit, spoel niet: Laat de fluoride zitten.
4. Check je dieet: Drink vlak voor het slapen geen zoete drankjes meer. Water is altijd goed.

Door je hieraan te houden, investeer je in een gezonde toekomst. Een gebit dat je je hele leven mee moet, verdient die paar minuten per avond. Dus, voordat je morgenochtend wakker wordt met een vieze smaak in je mond: poets vanavond goed, en slaap gerust. Je tanden zullen je dankbaar zijn.