Tandenpoetsen bij gevoelig gebit: technieken die pijn voorkomen
Een slok koude melk, een hapje ijs of zelfs een teug frisse lucht: voor sommigen is het pure marteling. Gevoeligheid in de tanden is een vervelend en veelvoorkomend probleem.
Het kan je dagelijkse genoegens flink in de weg staan. Misschien schrik je wel eens terug van de tandenborstel omdat het direct zeer doet. Het goede nieuws?
Je hoeft hier niet zomaar mee te leven. De oorzaken zijn divers, maar de oplossingen zijn vaak simpeler dan je denkt. In dit artikel lees je hoe je met de juiste technieken en producten pijn voorkomt en weer ontspannen kunt poetsen.
Wat is een gevoelig gebit eigenlijk?
Een gevoelig gebit wordt in de medische wereld dentinetranslusitiviteit genoemd. Het klinkt ingewikkeld, maar het mechanisme is simpel.
Je tand bestaat uit een harde buitenlaag (glazuur) en een zachtere binnenlaag (dentine). Onder de dentine liggen de zenuwbanen. Normaal beschermt het glazuur deze zenuwen. Als het glazuur slijt of het tandvlees zich terugtrekt, komen de dentinekanaaltjes bloot te liggen.
Via deze minieme buisjes bereiken prikkels – zoals koude, warmte of zoetigheid – de zenuw sneller. Een directe pijnschok is het gevolg.
Uit cijfers van de Nederlandse Mondzorgbond (NMO) blijkt dat ongeveer 20 procent van de volwassenen in Nederland regelmatig last heeft van gevoelige tanden.
Hoewel het op elke leeftijd kan voorkomen, zien we het vaker bij jongvolwassenen en mensen die veel zure dranken consumeren. Het is dus een serieus probleem, maar gelukkig een waar je veel aan kunt doen.
Waarom doen mijn tanden pijn? De belangrijkste oorzaken
Gevoeligheid is zelden zomaar uit de lucht komen vallen. Er schuilt meestal een specifieke reden achter.
De meest voorkomende boosdoeners zijn:
- Tandvleesontsteking: Een van de grootste oorzaken. Als het tandvlees ontstoken raakt (gingivitis) of zelfs terugtrekt (parodontitis), komen de wortels bloot te liggen. Wortels hebben geen glazuurlaag en zijn direct gevoelig.
- Tanderosie: Dit is slijtage door zuren. Denk aan frisdrank, vruchtensap of wijn. Zuren lossen het glazuur op. Ook maagzuur bij brandend maagzuur of een eetstoornis kan deze schade veroorzaken.
- Te hard poetsen: Ironisch genoeg poetsen veel mensen met gevoelige tanden te hard. Ze denken daarmee extra goed schoon te maken, maar ze slijten hiermee hun glazuur en irriteren het tandvlees.
- Tandscheurtjes: Een haarscheurtje in een kies is vaak niet met het blote oog te zien, maar kan wel een directe pijnprikkel naar de zenuw doorgeven.
- Bruxisme (tandenknarsen): Nachtelijk knarsen of overdag klemmen zorgt voor extreme druk op de tanden. Dit kan het glazuur aantasten en de tanden gevoeliger maken.
- Na het bleken: Bleekmiddelen kunnen de dentinekanaaltjes tijdelijk openzetten. Meestal trekt dit binnen enkele dagen vanzelf weg, maar het kan de gevoeligheid tijdelig versterken.
Technieken voor tandenpoetsen bij gevoelige tanden
De manier waarop je poetst, bepaalt voor een groot deel hoe je tanden aanvoelen. Met onderstaande aanpassingen poets je effectief, maar vooral zacht en pijnloos.
1. Kies de juiste borstel en pasta
Begin bij de basis. Gebruik een tandenborstel met zachte haren.
In de winkel zie je vaak de aanduiding 'soft' of 'extra soft'. Vermijd 'medium' of 'hard', tenzij je tandarts dit expliciet anders adviseert. Een harde borstel vernietigt op den duur je tandvlees en glazuur.
2. De juiste hoek: de Bass-techniek
Daarnaast is de tandpasta cruciaal. Kies een pasta die specifiek is ontwikkeld voor gevoelige tanden.
- Zet de borstel in een hoek van 45 graden op je tandvleesrand.
- Maak kleine, zachte cirkelende bewegingen of een lichte vibrerende beweging.
- Laat de borstelharen licht over het tandvlees glijden. Je poetst namelijk niet alleen de tanden, maar ook de rand waar tand en vlees elkaar ontmoeten.
Merken als Sensodyne, Parodontax Sensitive of Colgate Sensitive bevatten ingrediënten die de zenuwkanalen kalmeren of een beschermend laagje over de dentine leggen. Ze zijn vaak iets minder schuurmiddelrijk, wat helpt om slijtage te voorkomen. Veel mensen poetsen horizontaal heen en weer. Dat is funest voor je tandvlees.
De beste techniek is de Bass-techniek. Zo doe je het:
3. Druk, druk, druk? Nee, licht!
Deze hoek zorgt ervoor dat je tandplak wordt verwijderd zonder het kwetsbare tandvlees te beschadigen. Dit is misschien wel de belangrijkste tip: poetst licht. Veel mensen poetsen met een kracht alsof ze een vlek uit een tapijt moeten boenen.
Dit is onnodig en schadelijk. De borstelharen moeten het werk doen, niet de kracht van je arm.
Een goede indicatie is dat je borstelharen licht buigen. Voel je een sterke weerstand? Pas op voor tanderosie door te hard poetsen. Een elektrische tandenborstel kan hierbij helpen.
Modellen zoals de Philips Sonicare ProtectiveClean of de Oral-B Genius zijn uitgerust met drukdetectie. Ze vertragen automatisch of geven een seintje als je te veel kracht zet.
4. Poetstijd en frequentie
Dit voorkomt slijtage en irritatie. Minimaal twee keer per dag poetsen is de standaard, maar de duur is net zo belangrijk.
Poets minimaal twee minuten. Korter dan dat haal je niet alle plak weg. Gebruik een timer of kies voor een elektrische borstel met een ingebouwde timer.
Veel van deze borstels geven om de 30 seconden een seintje zodat je van kwart wisselt. Let op: poets niet direct na het eten van zure producten (citroen, sinaasappelsap, frisdrank).
Het glazuur is dan tijdelijk zacht door het zuur. Wacht minstens 30 minuten voordat je poetst, om het glazuur niet weg te poetsen. Spoel eerst met water. Naast poetsen is mondwater een aanvulling, geen vervanging.
5. Gebruik mondwater verstandig
Kies voor een alcoholvrij mondwater. Alcohol droogt de mond uit en kan irritatie geven bij gevoelige tanden.
Mondwaters met fluoride versterken het glazuur extra. Merken als Elmex Sensitive of Listerine Zero zijn goede opties.
Aanvullende behandelingen en hulpmiddelen
Soms zijn technieken alleen niet voldoende. Dan zijn er extra behandelingen die helpen.
Fluoride als beschermlaag
Fluoride is je beste vriend bij gevoelige tanden. Het mineraliseert het glazuur en maakt het minder poreus. Je tandarts kan een sterke fluoridegel of -lac aanbrengen.
Desensibiliserende vullingen
Thuis kun je een fluoride mondspoeling gebruiken, zoals die van Pharmaline of Curaprox. Als de gevoeligheid lokaal is, bijvoorbeeld bij een slijtageplekje of een vulling, kan je tandarts een speciale desensibiliserende coating aanbrengen.
Een bitje tegen tandenknarsen
Dit sluit de dentinekanaaltjes af, zodat de pijnprikkel de zenuw niet meer bereikt.
Heb je last van bruxisme? Een op maat gemaakt bitje (nachtspalk) beschermt je tanden tegen de zware druk van het knarsen. Dit voorkomt verdere slijtage en vermindert de gevoeligheid op de lange termijn.
Preventie: hoe houd je het weg?
Voorkomen is beter dan genezen, ook bij gevoelige tanden. Met deze leefstijltips minimaliseer je de kans op terugkerende pijn:
- Beperk zuren: Beperk het aantal keer dat je per dag zure dranken of voedingsmiddelen consumeert. Drink frisdrank bijvoorbeeld bij de maaltijd in plaats van los te sippen. Gebruik een rietje om het zuur minder contact met je tanden te geven.
- Wissel poetsmiddelen: Gebruik ’s ochtends een fluoride tandpasta en ’s avonds een tandpasta specifiek voor gevoeligheid.
- Regelmatige controles: Bezoek je mondhygiënist en tandarts twee keer per jaar. Vroegtijdige opsporing van tandvleesontsteking of slijtage voorkomt grotere problemen.
- Geen agressieve middelen: Vermijd schurende poetsmiddelen of bleekproducten zonder advies.
Conclusie
Een gevoelig gebit hoeft je leven niet te beheersen. Met een zachte borstel, de juiste techniek en aandacht voor wat je eet en drinkt, kun je de pijn vaak al snel verminderen.
Het draait allemaal om zachtheid en consistentie. Merk je dat de pijn ondanks deze tips aanhoudt?
Schakel dan altijd je tandarts in. Zij kunnen de oorzaak achterhalen en een passende behandeling starten. Met de juiste zorg kun je weer zonder zorgen genieten van een koude appel of een warme kop koffie.